Malatya Sonsöz Gazetesi – Malatya'nın En Çok Okunan Gazetesi - Malatya Haber
HV
08 AĞUSTOS Pazartesi 03:52
Advert

Advert

SANCAKTAR ABDULVAHAP GAZİ TÜRBESİ

Fikri Demirtaş
Fikri Demirtaş
Giriş Tarihi : 23-04-2021 15:27

Bahar aylarının girmesiyle  insanların maneviyatını güçlendirecek, ebedi hayata dair olumlu katkılar sağlayacak mekanlara ziyaretler seyahatler  İnanç turizmleri artıyor…Onlardan biri de şüphesiz türbeler... Türbe inancı , tüm özünü, ritüellerini / âdet hâline gelmiş anlayışını ilkel-komünal (ortaklaşa üreten tüketen ) toplumların yaşam biçiminden, insani ilke ve uygulamalarından alır ve varoluşu da, insan-tabiat-evren üçlemesiyle açıklar. Türbe inancı, hiçbir dinin veya ırkın tekelinde değildir, insanlığın ortak, evrensel değeridir.

Tüm Türkiye  türbeler, ziyaret mekanları cennetidir. Yatır ziyaretleri ermişliğine inanılan kişilerin mezarlarına gidilerek onların aracılığı ile Tanrıdan dertlerine deva, istek  dileme temel düşüncesi etrafında gerçekleşen bir ayindir. Türk kültüründe yatır ziyaretleri, aynı zamanda belli günlerde yöre halkının buluştukları yerlerdir. 

Türk kültürü ve Anadolu'da yaşayan diğer  halklar ( Kürtler, Ezidiler, Süryaniler, Ermeniler, Rumlar )arasında da  içerisinde türbe, yatır ve adak yerleriyle ilgili inançlar oldukça fazla ve yaygındır. Orta Asya Türkleri ve Türkiye Türkleri arasındaki   kültür bağları ve inanç sistemleri incelendiğinde türbeler, yatırlar ve adak yerleriyle ilgili inanç ve uygulamaların günümüzde hala canlı olarak yaşamakta olduğu ve ağaçlara çaput, ip  [ adak ] bağlamak, değişik yerlere kurban kesmek, evliya ve türbeleri ziyaret etmek ve adaklar adamanın Türklerin İslamiyet öncesi dini  inançlarından kalma bir anlayış olduğu bilinen bir husustur. 

İşte destan,  yahut menkıbe kahramanları, din adamları, âlimler Anadolu’nun fetih evliyalarıdır.  Bu yüzden Anadolu’da bu tür zatlar, her zaman saygıyla anılmış ve bu ruh daima canlı tutulmaya çalışılmıştır.

Şunu da söyleyelim: Bugün türbeler etrafında oluşan kimi yanlış inanış ve uygulamalar, bizi bu türbelere ve oralarda yatan büyük zatlara, karşı ilgisiz duruma getirmemelidir... İlimden fenden ayırılmamalı. Türbeler sosyal ruhsal birlikteliklere sebep olmalıdır. 

 Sancaktar Abdulvahap Gazisi’nin türbesi Fırat nehri üzerinde yapılan Karakaya baraj gölü,  kenarında Elazığ / Baskil - Kale köyü Muşar Dağının kuzey yamacında  bulunmaktadır. Muşar Dağı’nın;Kilise Dağı,Mukaddes Dağı, Abdulvahap Dağı gibi değişik adlarla anılmaktadır. Fırat nehri üzerinde yapılan Karakaya Baraj Gölü kenarında yükselen ve üzerinde Süryani  “Mar Ahron Manastırı Kilisesi” bulunan bir dağdır. 

 "Abdulvahap Gazi, Emeviler döneminde yaşamış ve İslam kuvvetleriyle Anadolu seferine katılmış ünlü bir ordu komutanıdır. Doğum tarihi belli değildir. Taberi ve İbnü’l Kesir, Abdulvahap Gazi’nin H.113 (M.731) yılında şehit düştüğünü belirtir. Abdulvahap Gazi, Battal Gazi’nin ve Ahmet Turan Gazi’nin silah arkadaşıdır.

Efsaneye göre: Abdulvahap Gazi, Hz. Peygamber’in sancaktarıdır. Onun duası ile uzun bir ömür yaşamıştır. Hz. Peygambere ait mübarek emanetleri yıllarca sonra Malatya’ya gidip Battal Gazi’ye teslim etmiştir. Daha sonra Battal Gazi ve Ahmet Turan Gazi, Anadolu’yu İslamlaştırmak için birlikte hareket etmişlerdir." Alıntı

 Böylesi kahramanların kabirlerine sadece bir yerde rastlanmaz. Onlara duyulan muhabbet, minnet ve saygı, asıl kabirlerinin yanında makamların da yapılmasına neden olur. Mesela Yûnus Emre’nin Anadolu’da yirmiye yakın yerde kabrinin/makamının oluşu bu yüzdendir.

Bu durum Abdülvahap Gazi'ninde Anadolu'da  onun adına izafe edilen ( Sivas,İznik, Afyon,Bayburt ) türbelerinin olduğunu  biliyoruz...

Abdulvahap Gazi’nin türbesini Malatya ve ilçelerinden, hatta il dışından  her yıl çok sayıda insan genellikle Aleviler, Sünniler de ziyaret etmekte ve kurbanlar kesilmektedir.

Çocuğu olmayan kadınlar burayı ziyaret ederek, çocuklarının olacağına inanırlar.

Doğan çocuğa da, Abdullah ya da Vahap adını verirler.

Türbeye Ulaşım :

Muşar dağındaki  Abdulvahap Gazi  Türbesi Mülki idare bakımından Elazığ'a ve ilçesi Baskil'e bağlı olsa da  oralara çok uzak. Baskil'e 60km, Elazığ'a 100 km kadar mesafede. Malatya' ya çok yakın burnunu dibinde 30 km ...

 Bu masal gibi güzellikteki tarihi Mor Ahron Manastırı ve Abdulvahap Gazi türbesine Elazığ-Baskil tarafından değil de, Malatya Battalgazi güzergâhı daha yakındır. Ulaşım Malatya'nın Battalgazi ilçesinde bulunan saat başlarında Zeynel Abidin Türbesinin aşağısında bulunan Karakaya Baraj gölünde Atabey Köyü , İskelesinden hareket ederek karşılıklı seferlerle Feribotla   Baskil - İmikuşağı Köyü iskelesine geçilir.  Yaklaşık yolculuk 25 dakika sürer.  İmik uşağı, Şeyh Hasan köyü, Bilaluşağı, güzergâhı takip edilerek yaklaşık yarım saatlik yolculuktan sonra kayısı bahçeleri içinden geçerek bozkırda yılan gibi kıvrılan yollardan ilerleyince Muşar dağın eteğine varılıyor.

Kale köyü  sınırlarında bulunan  yol kenarına dikilmiş  " Abdulvahap Gazi Türbesi, Sıddı Zeynep türbesi" yazan beyaz yön levhası varış noktasına gelindiğini gösteriyor. Abdulvehhab Gazi Dağı” denilen Baskil yamacındaki türbeye, sahil yolundan dik bir patika yolla 30 dakikada çıkılıyor. Bir mağara içerisinde bulunan bu türbenin ön kısmı duvarla örülerek bir kapı ve iki pencere konulmuş ve iç kısmı sanduka bölümüyle birlikte yer yer betonla sıvanıp bir oda haline getirilmiş.

 Sanduka yeşil ipek  kumaş ile örtülü. Mağaranın dış kısmında adak kurbanlarını kesmek için üzeri ve önü açık, taban kısmı beton olan ayrı bir yer var.

Türbenin  yan tarafında  önü açık oyuk kaya kütlesine dilek tutanlar mum yakmakta , küçük taş parçaları yapıştırmaktadırlar.

Türbenin hemen giriş kapısı üzerinde “Hak kapısına hoş geldiniz.” yazısı dikkatimizi çekiyor. Peki nedir bu hak kapısı? Hak kapısı, kişinin hakikate vasıtasız ulaştığı, kalp gözüyle bilgi aldığı bir tasavvuf makamıdır. Hakikat seviyesindeki ana fikir “Ne sen varsın, ne ben, her şey O’dur!” anlayışıymış.

Kızılbaş - Alevi inancında Hacı Bektaşi Veli’ye göre insanın olgunlaşmasında hakikate ulaşmak için dört kapıdan geçilirmiş. Bunlar ise; şeriat kapısı, tarikat kapısı, marifet kapısı ve hakikat kapısıdır.

Alevilikte dergaha  ayakabılarını çıkarıp yalın ayakla yürüyenler olur. Yalın ayak olmanın Nedeni Toprak anayı incitmemek, ve toprağa duyulan saygıdadır..

Aleviler kadın ve erkekler semah dönerken ayakkabı çorap asla kullanılmaz çünkü turaba yani toprağa karşı bir saygınlık nezaketidir.

Türbenin bir penceresinde Türk bayrağı asılı , iki penceresi  küçük ve demir parmaklıklı, değişk renklerde çaputlar bağlanmış. Türbenin bulunduğu yerden dışarıya kuşbakışı   baktığınız zaman Fırat Nehri üzerindeki Karakaya baraj göleti ayaklarınızın altında kalıyor.

 Abdulvehhab Gazi’nin Fırat Nehri kıyısında bir ev yaptırdığı, bu yörede Bizanslılarla sürekli savaştığı şeklinde. Gazi hakkındaki destansı bilgilerde yaralı bir vaziyette bir dağa çıktığı, bir Bizans Kayser kızının geceleri ona su taşıdığı, bu dağda her ikisinin Bizanslılar tarafından öldürüldüğü rivayet ediliyor. Türbenin aşağısında sahil yolunun hemen altında yer alan Zeynep Hatun Türbesi’ndeki hatunun Abdulvehhab Gazi’ye su taşıyan, daha sonra adı Zeynep olarak değiştirilen Kayser kızı olduğu da rivayetler arasında.

Merkezi İstanbul'da bulunan 2015 yılında kurulan  "Sancaktar Abdulvahap Gazi Kültür Eğitim Derneği"  başkanı  Caram Caner Altunkara ve yönetim kurulu kendi imkanları ölçüsünde türbeyle ilgili çalışmalar yapmakta, gezi düzenlemekte çeşitli sosyal sorumluluk projeleri uygulamaktadır.  

Sancaktar Abdulvahap Gazi Eğitim ve Kültür Derneğinin organize ettiği 6 Haziran 2019 yılındaki etkinliğe  İstanbul'dan iki otobüs yolcu ile  gelmişti. 

 Şeyh Hasan köyünden  geçen yıl Hakka yürüyen Ali Göktürk dede ile  birlikte  Malatya'dan kafileye katılarak türbe  ziyaretine gitmiştim.

Benimde bu ziyarette gördüğüm edindiğim sorunlar şunlardır :

Sancaktar Abdulvahap Gazi Türbesinin dış ve iç kısmının yeniden onarılarak  doğal hale getirilmesi.

İçeriye  yere komple  halı serilmesi kabir üzerine örtülecek puşinin  inanca uygun olarak örtülmesi.  Türbe dışında mağara duvarına mumluk konması. Türbenin tarihçesini mermere yazılarak asılması.  Ana yoldan yukarı türbeye kadar  patika yolun merdiven biçimde  taş veya betonla yapılması.  

Yolun altındaki  türbenin çevresi şahsa aitse kamulaştırılacak sosyal ihtiyaçlar için konaklama merkezi  , kurban kesim yeri  yapılması için Baskil  Kaymakamlık ve Belediyesi'nin gerekeni yapacağından eminim.Şimdilerde  birçoğu yıkılmış, viran olmuş, tahrip ve talan edilmiş olan tüm Türkiye'deki bazı  mabetlerin  Tekkelerin Dergâhlarının,  türbelerin durumu gerçekten içler acısıdır. Devletin, belediyelerin bir görevi de bu kadim inanç ve kültür merkezlerimizi ,mabetlerini asıllarına uygun bir şekilde yaptırıp gerçek sahipleri olan hangi dinden ırktan olursa olsun  o inancın  toplumların hizmetine sunulmalıdır...

 

 

YORUMLAR
DİĞER YAZILARI Özgür Sinan'la Keyifli Bir Sohbet (4) ÖZGÜR SİNAN' LA KEYİFLİ BİR SOHBET (3) ÖZGÜR SİNAN' LA KEYİFLİ BİR SOHBET (2) ÖZGÜR SİNAN'LA KEYİFLİ BİR SOHBET YENİ BİR GEZİNİN ARDINDAN (2) YENİ BİR GEZİNİN ARDINDAN FETHİYE BELDESİ TARİHÇESİ AKÇADAĞ EĞİTMEN KURSU UZUN HASAN CAMİİ (ABDUSSELAM CAMİİ ) "Vefalı Malatyalılar ve Naif insanlar Yurdu" grubu gezisinin ardından... (3) "Vefalı Malatyalılar ve Naif insanlar Yurdu" grubu gezisinin ardından... (2) "Vefalı Malatyalılar ve Naif insanlar Yurdu" grubu gezisinin ardından... ANADOLU'DA BİR GÖNÜL ERİ Hüseyin Doğan Dede’ yi Anma Töreni BİR GARİP ORHAN VELİ DENİZLİ KÖYÜ KERVANSARAYI (Makıt Han) 4 DENİZLİ KÖYÜ KERVANSARAYI (Makıt Han) 3 DENİZLİ KÖYÜ KERVANSARAYI (Makıt Han) 2 KADERİNE TERK EDİLMİŞ ELAZIĞ/ KEBAN- DENİZLİ KÖYÜ KERVANSARAYI( Makıt Han ) Akçadağ Köy Enstitüsü 1947 mezunu Öğretmen MUAZZEZ YILMAZ 4 Akçadağ Köy Enstitüsü 1947 mezunu Öğretmen MUAZZEZ YILMAZ 3 Akçadağ Köy Enstitüsü 1947 mezunu Öğretmen MUAZZEZ YILMAZ 2 Akçadağ Köy Enstitüsü 1947 mezunu Öğretmen MUAZZEZ YILMAZ AKÇADAĞ KÖY ENSTİTÜSÜNÜN SAHİPSİZ MEZARLIĞI Malatya, Battalgazi- Uluköyde Kar Manzarası 2 Malatya, Battalgazi- Uluköyde Kar Manzarası ÇANAKKALE / KÜÇÜKKUYU ADATEPE ZEYTİNYAĞI MÜZESİ 4 ÇANAKKALE / KÜÇÜKKUYU ADATEPE ZEYTİNYAĞI MÜZESİ 3 ÇANAKKALE / KÜÇÜKKUYU ADATEPE ZEYTİNYAĞI MÜZESİ 2 ÇANAKKALE / KÜÇÜKKUYU ADATEPE ZEYTİNYAĞI MÜZESİ DEMİRYOLU KÜÇÜK İSTASYONLARI (3) DEMİRYOLU KÜÇÜK İSTASYONLARI (2) DEMİRYOLU KÜÇÜK İSTASYONLARI CAN SIKINTISINDA EN İYİ ÇÖZÜM ÇALIŞMAK... (2) CAN SIKINTISINDA EN İYİ ÇÖZÜM ÇALIŞMAK... Malatya Beşkonaklar Etnografya Müzesi TÜRKİYE'NİN CİTTASLOW (SAKİN ŞEHİR) 19. ŞEHRİ ARAPGİR AĞAÇLARA SARILMAK  (2) SONBAHARDA DİVRİĞİ GEZİSİ (4) AĞAÇLARA SARILMAK SONBAHARDA DİVRİĞİ GEZİSİ (3) SONBAHARDA DİVRİĞİ GEZİSİ (2) Sonbaharda Divriği Gezisi ARGUVAN YOLLARINDA (4) ARGUVAN YOLLARINDA (3) ARGUVAN YOLLARINDA (2) ARGUVAN YOLLARINDA HEKİMHANLI SADIK BABA (2)   HEKİMHANLI SADIK BABA   HEKİMHANLI ÂŞIK ESİRİ BABA (4) HEKİMHANLI ÂŞIK ESİRİ BABA (3) HEKİMHANLI ÂŞIK ESİRİ BABA (2) HEKİMHANLI ÂŞIK ESİRİ BABA SÜRYANİ KADİM MOR BARSAVMO MANASTIRI (PERAŞ ) 6 SÜRYANİ KADİM MOR BARSAVMO MANASTIRI (PERAŞ ) 5 SÜRYANİ KADİM MOR BARSAVMO MANASTIRI (PERAŞ ) 4 SÜRYANİ KADİM MOR BARSAVMO MANASTIRI (PERAŞ ) 3 SÜRYANİ KADİM MOR BARSAVMO MANASTIRI (PERAŞ ) 2 SÜRYANİ KADİM MOR BARSAVMO MANASTIRI (PERAŞ ) Aşağıbağlar Suflâ Cami (2) Aşağıbağlar Suflâ Cami Malatya  Erhaç / Havalimanı  ismi nereden geliyor? BAKANLARI ŞAŞIRTAN DAİRESEL TARLALAR... MALATYA'DA KAYISI BAHÇELERİ (6) MALATYA'DA KAYISI BAHÇELERİ (5) MALATYA'DA KAYISI BAHÇELERİ (4) MALATYA'DA KAYISI BAHÇELERİ (3) MALATYA'DA KAYISI BAHÇELERİ (2) MALATYA'DA KAYISI BAHÇELERİ ASLANTEPE HÖYÜĞÜ'NÜN UNESCO YOLCULUĞU...(4) ASLANTEPE HÖYÜĞÜ'NÜN UNESCO YOLCULUĞU...(3) MALATYA ASLANTEPE HÖYÜĞÜ'NÜN UNESCO YOLCULUĞU...(2) MALATYA ASLANTEPE HÖYÜĞÜ'NÜN UNESCO YOLCULUĞU... ÇOLAKOĞLU MAHALLESİ ( KÖYÜ ) (5) ÇOLAKOĞLU MAHALLESİ ( KÖYÜ ) (4) ÇOLAKOĞLU MAHALLESİ ( KÖYÜ ) (3) MALATYA - BATTALGAZİ İLÇESİ / ÇOLAKOĞLU MAHALLESİ ( KÖYÜ ) (2) BİN YILLIK  KIRK KARDEŞLER MEZARLIĞI İÇLER ACISI HALDE (4) BİN YILLIK  KIRK KARDEŞLER MEZARLIĞI İÇLER ACISI HALDE (3) BİN YILLIK  KIRK KARDEŞLER MEZARLIĞI İÇLER ACISI HALDE (2) BİN YILLIK KIRK KARDEŞLER MEZARLIĞI İÇLER ACISI HALDE MALATYA - BATTALGAZİ İLÇESİ / ÇOLAKOĞLU MAHALLESİ ( KÖYÜ ) MALATYA- BATTALGAZİ KÖŞK MİNARELİ İSKENDER CAMİİ (3) MALATYA- BATTALGAZİ KÖŞK MİNARELİ İSKENDER CAMİİ (2) MALATYA- BATTALGAZİ KÖŞK MİNARELİ İSKENDER CAMİİ GERİ DÖNÜŞÜM SOKAK TOPLAYICLARI (5) GERİ DÖNÜŞÜM SOKAK TOPLAYICLARI (4) GERİ DÖNÜŞÜM SOKAK TOPLAYICLARI (3) GERİ DÖNÜŞÜM SOKAK TOPLAYICLARI (2) GERİ DÖNÜŞÜM SOKAK TOPLAYICLARI MALATYA'DA İLKBAHAR ARAPGİR MOR REYHANI YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A 8 YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A 7 YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A 6 YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A 5 YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A 4 YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A 3 YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A 2 YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A TOPKAPI SARAYI - CELLAT ÇEŞMESİ (2) TOPKAPI SARAYI ve CELLAT ÇEŞMESİ ŞAHKULU SULTAN DERGÂHI (7) ŞAHKULU SULTAN DERGÂHI (6) ŞAHKULU SULTAN DERGÂHI (5) ŞAHKULU SULTAN DERGÂHI (4) ŞAHKULU SULTAN DERGÂHI (3) ŞAHKULU SULTAN DERGÂHI (2) ŞAHKULU SULTAN DERGÂHI TAŞHORON KİLİSESİ’NDE SONA DOĞRU AYASOFYA'YA YOLCULUK (7) AYASOFYA'YA YOLCULUK (6) AYASOFYA'YA YOLCULUK (5) AYASOFYA'YA YOLCULUK (4) AYASOFYA'YA YOLCULUK (3) AYASOFYA'YA YOLCULUK 2 AYASOFYA'YA YOLCULUK Koca Vaiz Baba Türbesi (2) Koca Vaiz Baba Türbesi MALATYALI İSMAİL AĞA CAMİİ. HAMAMI, ÇEŞMESİ (2) MALATYALI İSMAİL AĞA CAMİİ. HAMAMI, ÇEŞMESİ KARACA AHMET SULTAN DERGÂHI (4) KARACA AHMET SULTAN DERGÂHI (3) KARACA AHMET SULTAN DERGÂHI (2) KARACA AHMET SULTAN DERGÂHI TÜRBE VE TABUTTA ÖRTÜ (PÛŞÎDE ) KÜLTÜRÜ (3) TÜRBE VE TABUTTA ÖRTÜ (PÛŞÎDE ) KÜLTÜRÜ (2) TÜRBE VE TABUTTA ÖRTÜ (PÛŞÎDE ) KÜLTÜRÜ ŞEYH BEDREDDİN'İN MEZARINI YAPIN (6) ŞEYH BEDREDDİN'İN MEZARINI YAPIN (5) ŞEYH BEDREDDİN'İN MEZARINI YAPIN (4) ŞEYH BEDREDDİN'İN MEZARINI YAPIN 3 ŞEYH BEDREDDİN'İN MEZARINI YAPIN 2 ŞEYH BEDREDDİN'İN MEZARINI YAPIN HEKİMHAN'IN TARİHİ MEZARLIKLARI ve YENİ MEZARLIĞIN HİKAYESİ