DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Hasan Yalçın Karataş
Hasan Yalçın Karataş
Giriş Tarihi : 28-01-2021 16:37

DOĞU AKDENİZ İN JEOPOLİTİĞİ DENİZ YETKİ ALANLARI

Doğu Akdeniz Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarının merkezi konumunda bulunan Orta Doğunun Kafkasya ve Orta Asya’nın enerji kaynaklarının Avrupa’ya ulaşımını sağlayan enerji hatlarını kontrol eden tüm Akdeniz coğrafyası ile birlikte dünya ticaretinin yaklaşık üçte birini bünyesinde bulunduran çok önemli bir deniz ulaşım bölgesi ve kesişme noktasıdır. Hidrokarbon yataklarının bulunması ile de gerek kıyıdaş ülkeler gerekse büyük ülkelerin ilgi alanı olmuştur. Akdeniz de güvenlik denklemi çok boyutlu ve çok aktörlü hale gelmiştir.

Doğu Akdeniz Tunus’un Bon burnu ile İtalya nın Sicilya adasının batıya uzanan Lili Beo burnu arasındaki hattın doğusundaki bölgeyi ifade eder. Doğu Akdeniz İtalya, Slovenya, Hırvatistan, Bosna Hersek, Karadağ, Arnavutluk, Yunanistan, Türkiye, Suriye, Lübnan, İsrail, Filistin, Mısır, Libya ve Tunuz kıyıları ile çevrilidir.

Doğu Akdeniz verimli hilal olarak bilinen bölgede yer alır, Mısır, Mezopotamya ve Anadolu dünyanın en verimli topraklarıdır. Tarih boyunca var olan uygarlıkların ilk hedefi bu topraklara hakim olmaktı. Çok enterasan bütün bildiğimiz peygamberler de bu coğrafyaya gelmiştir. Mücadelelerini de bu coğrafyada vermişlerdir. Tarih boyunca bu bölgede oluşan uygarlıkların ilk hedefi buradaki topraklara hakim olmaktı. Böylece kara ve deniz yoluyla dünya ticaretini kontrol altına alıyorlardı. Tarihin her döneminde Akdeniz de hakimiyet imparatorlukların ve devletlerin ilk hedefini oluşturmuştur. Büyük İskender, Doğu Roma, Bizans İmparatorluğunun ağırlık merkezi Doğu Akdeniz dir. Yedinci yy. dan itibaren Emeviler Doğu Akdeniz e açılmaya başlamışlardır. 15. YY. dan itibaren Osmanlı bir deniz imparatorluğu olarak genişlemeye başlamış Akdeniz i bir Türk gölü haline getirmişlerdir. 18. Yy. dan itibaren Osmanlı deniz ve denizciliğe verdiği önem azalmıştır ve denizlerden çekilmesiyle beraber kara parçalarımızı kaybetmeye başlamıştır. Kaptan-ı Derya BARBAROS ‘’ DENİZLERE HAKİM OLAN DÜNYA YA HAKİM OLUR’’ demiştir.

Doğu Akdeniz ve Hint Okyanus unu Süveyş kanalıyla birleştirmesi, Kıbrıs, Sicilya, Malta adalarıyla birlikte stratejik önemi çok yüksek olan bir bölgedir. Dünya petrolünün yarısını üreten Orta Doğu ve komşu ülkeleri kontrol altında bulundurması nedeniyle bu bölgede bulunan devletlerin, hem de bölge dışı büyük devletlerin ilgisini çekmektedir. Doğu Akdeniz coğrafi konumu itibari ile dünyanın doğusunu batısıyla birbirine bağlayan ticaret yolları üzerinde bulunmaktadır. Türkiye Suriye üzerinden mezopotamya ya ve yakın doğuya Süveyş Kanalı ile Arap yarımadasına ve Basra körfezine ulaşmaktadır.

Kıyısı olan devletler ile Avrupa, Güney Doğu Asya ve Afrika ülkelerine yapılacak olan deniz ticaretinin düğüm noktasıdır. Doğu Akdeniz in önemi Süveyş Kanalı nın açılması ile Avrupa-Uzak Doğu hattı Ümit Burnun dan geçen yola göre 7000 deniz mili kısalmış olması sebebiyle daha da artmıştır. Doğu Akdeniz in jeopolitik ve jeostratejik açıdan en önemli adası Kıbrıs adasıdır. Kıbrıs adası Doğu Akdeniz ve Orta Doğuyu kontrol eder. Deniz ticaret yollarını kontrol eder.  Bu nedenle bazı menfaat çatışmalarına sebep olmaya devam etmektedir. Ada Orta Doğu ve Anadolu yu, Mısır ve Libya yı kontrol eden bir uçak gemisi niteliğindedir. Orta Doğu nun kalbi İskenderun körfezi –Süveyş kanalı- Basra Körfezi üçgenidir. Kıbrıs buraları da kontrol etmektedir. Kıbrıs Orta Doğunun giriş anahtarıdır. Tarihin ilk çağlarından itibaren ister deniz hakimiyet teorisi olsun ister kara hakimiyet teorisi olsun, Asya-Avrupa-Afrika- Asya Pasifik bölgesinde etkin olmak isteyen güçler öncelikle bu hedeflerine ulaşmak isteyen güçler Doğu Akdeniz havzasına hakim olma ve bu alanı kontrol altına alma ihtiyacını hissetmişlerdir.>>DEVAM EDECEK

 

NELER SÖYLENDİ?
@
E-GAZETE
04.03.2021
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
Malatya Haber