Malatya Sonsöz Gazetesi – Malatya'nın En Çok Okunan Gazetesi - Malatya Haber
HV
04 TEMMUZ Pazartesi 00:04
Advert

Advert

AKÇADAĞ KÖY ENSTİTÜSÜNÜN SAHİPSİZ MEZARLIĞI

Fikri Demirtaş
Fikri Demirtaş
Giriş Tarihi : 31-03-2022 10:51

"Okulun ve okul mezarlığının bu sahipsiz  bakımsız hali bizim yüzümüzü kızartır."

Türkiye Cumhuriyetinin en önemli eğitim projelerinden, biri olan Köy Enstitüleri ülkemizin dört bir yanına 1940-1943 yılları arası 21 adet açılmıştır. Malatya'mızın  Akçadağ ilçesi Karapınar köyünde açılan Akçadağ Köy Enstitüsü 'de bunlardan biridir.

Akçadağ Köy Enstitüsü'nün kurucu müdürü Şinasi Tamer, 1942 -1946 yıllarında ikinci müdürü Şerif Tekben Eğitim Başı ise Reyzi Pamir'dir. Akçadağ aydınlığının yaratılmasında büyük emekleri  vardır.

Okulun projesinin mimarı Ahsen Yapanar'dır.

Köy Enstitüleri ülkeye nice değerli öğretmen, sanatçı, bilim insanı kazandırdılar. Kötü politikaları sonucu bir türlü belini doğrultamayan eğitim-öğretim sorunları tartışıldığında, hangi siyasi veya ideolojik anlayışta olursa olsun herkesin hemfikir olduğu sonuç cümlesi şu oluyor: “Köy Enstitüleri kapanmasaydı, şimdi Türkiye farklı bir noktada olurdu.

Malatya Akçadağ Köy Enstitüsü de bu değerli eğitim öğretim yuvalarından biriydi. Vakti zamanında Köy Enstitüsünde, Öğretmen okulunda, lisesinde burada öğrenci olanlar, öğretmenler, çalışanlar yani bu bereketli toprakların ekmeğini yiyip suyunu içenler kaderine terk edilmiş, harabeye dönmüş binalarını görünce derin bir hüzne kapılıyor. Su deposunun hemen yukarısında yer alan mezarlık da binalarla aynı kaderi paylaşıyor.

Dünyada belki de kendi mezarlığı olan tek okul… Tarihsel kökenleri değerlendirildiğinde toplumumuzda mezarlık kültürüne önem verilir. Toplumumuzda “Ölüsüne sahip çıkmayan, dirisine de sahip çıkmaz” anlayışı hakim olduğu halde etrafının en azında koruma amacıyla telle de olsa çevrili olmayışı, bir mezarlık levhasının bulunmayışı son derece üzücü bir durumdur. Pek çoğunun başında sadece doğal mezar taşı var. Zamanla tamamen kaybolma ihtimali çok yüksek.

Mezarlığın Köy Enstitüsü kurulduktan sonra mı oluştuğu yoksa tarihinin çok daha eskilere mi dayandığı belli değil, bu konuda detaylı bilgisi olan da yok. Mezarlığın varlığı ve buraya gömülenler hakkında en büyük desteği Akçadağ Köy Enstitüsünden 1948 yılında mezun olan Karapınarlı Ali Doğan verdi. Ali Doğan öğretmenle birlikte iki kere mezarlığa gittik. Kuru otlar arasında kalan mezarları zar zor bulduk.  Akçadağ Köy Enstitüsü / Öğretmen Okulu  ve yerleşkesindeki binalarla aynı kaderi paylaşan bu okul mezarlığında 50 yakın mezar vardı.

1940 yılından 2000' li yıllara kadar görevdeyken vefat eden öğretmen, personel hatta onların aileleri, öğrenim görmekte iken vefat eden öğrencilerin cenazelerinin defnedildiği bu mezarlığın durumu içler acısı idi. Çok hazin manzarayla karşılaşmıştık.

Mezarlığın   çevresi  tel örgü veya ihata duvarı çekilmemişti.  Okulun arazisinde ekim yapılırken iş makineleri bir kısmını yıkmış, mezar taşları kırılmış, kime ait oldukları belli değildi. Hatta define arayıcıları bile araştırma yapmış.

Bu mezarlık hakkında birkaç yıl önce Malatya Sonsöz gazetesinde " İçinde Mezarlığı Olan Okul Akçadağ Köy Enstitüsü, Akçadağ Köy Enstitüsü Yerleşkesinde Hüzünlü Kareler" adıyla araştırma yazıları yazarak mezarlığı dile getirmiştim. Medyada çıkan bu yazım üzerine Akçadağ Öğretmen okulunda çalışarak buradan emekli olmuş ve bugün kendisi de rahmetli olan Haydar Ertaş'ın eşi İnsaf Ertaş da kendi vasiyeti üzerine 1987 yılında bu mezarlığa gömülmüş.

Mezarlığın içler acısı durumunu gösteren fotoğraflardan duygulanan ve Çanakkale’de yaşayan emekli Edebiyat öğretmeni aynı zamanda çocuk kitapları yazarı Nurten Ertaş Çolak ve kardeşleri annelerinin mezarını yeniden yaptırdılar. Kendisi gelemediği için benden rica etti. Orman Haftası dolayısı ile Malatya fidan pazarından aldığım dört tane büyük çam fidanını, yol arkadaşım babası Köy Enstitüsü mezunu olan Kültür Bakanlığından emekli eğitimci Adil Aktaş ile birlikte okulun mezarlığına gittik ve değerli arkadaşım Nurten Hanım adına annesinin yeniden yapılan mezarına diktik.

Geçtiğimiz yaz Nurten Ertaş Çolak’ın müracaatı üzerine  Malatya Büyükşehir Belediyesi Mezarlıklar Müdürü Osman Gönüldaş , Kudep Başkanı Gökçek Hanım’, konuyla ilgili bir ekip oluşturarak mezarlık ziyaret edildi. Mezarlıkla ilgili durum tespiti yapıldı.

Akçadağ Öğretmen okulu mezunu olarak konuya yakın ilgi gösterdim ve eğitimci bir yazar olarak mezarlığın durumunu dillendirdim. Dileğimiz odur ki bu mezarlıkla ilgili kendisi de eğitim kökenli olan Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Selahattin Gürkan’ın da sahip çıkması… Bu yerin “ Anı Mezarlığı” olarak koruma altına alınması, mezarların bakımının yapılarak mezarlığın etrafının çevrilmesidir ve bir anıt dikilmesidir.

Tarih araştırmalarında ve dönemlerin aydınlatılmasında mezarlar büyük öneme sahiptir. Bu mezarlığın da yaşatılarak Köy Enstitüsü adının yaşatılması değerli bir hizmet olacaktır. 

YORUMLAR
Nurten 3 ay önce
İnsanların anılarını yaşatan bu kadar önemli bir konuya dikkat çektiğiniz için teşekkür ederim.
DİĞER YAZILARI ANADOLU'DA BİR GÖNÜL ERİ Hüseyin Doğan Dede’ yi Anma Töreni BİR GARİP ORHAN VELİ DENİZLİ KÖYÜ KERVANSARAYI (Makıt Han) 4 DENİZLİ KÖYÜ KERVANSARAYI (Makıt Han) 3 DENİZLİ KÖYÜ KERVANSARAYI (Makıt Han) 2 KADERİNE TERK EDİLMİŞ ELAZIĞ/ KEBAN- DENİZLİ KÖYÜ KERVANSARAYI( Makıt Han ) Akçadağ Köy Enstitüsü 1947 mezunu Öğretmen MUAZZEZ YILMAZ 4 Akçadağ Köy Enstitüsü 1947 mezunu Öğretmen MUAZZEZ YILMAZ 3 Akçadağ Köy Enstitüsü 1947 mezunu Öğretmen MUAZZEZ YILMAZ 2 Akçadağ Köy Enstitüsü 1947 mezunu Öğretmen MUAZZEZ YILMAZ Malatya, Battalgazi- Uluköyde Kar Manzarası 2 Malatya, Battalgazi- Uluköyde Kar Manzarası ÇANAKKALE / KÜÇÜKKUYU ADATEPE ZEYTİNYAĞI MÜZESİ 4 ÇANAKKALE / KÜÇÜKKUYU ADATEPE ZEYTİNYAĞI MÜZESİ 3 ÇANAKKALE / KÜÇÜKKUYU ADATEPE ZEYTİNYAĞI MÜZESİ 2 ÇANAKKALE / KÜÇÜKKUYU ADATEPE ZEYTİNYAĞI MÜZESİ DEMİRYOLU KÜÇÜK İSTASYONLARI (3) DEMİRYOLU KÜÇÜK İSTASYONLARI (2) DEMİRYOLU KÜÇÜK İSTASYONLARI CAN SIKINTISINDA EN İYİ ÇÖZÜM ÇALIŞMAK... (2) CAN SIKINTISINDA EN İYİ ÇÖZÜM ÇALIŞMAK... Malatya Beşkonaklar Etnografya Müzesi TÜRKİYE'NİN CİTTASLOW (SAKİN ŞEHİR) 19. ŞEHRİ ARAPGİR AĞAÇLARA SARILMAK  (2) SONBAHARDA DİVRİĞİ GEZİSİ (4) AĞAÇLARA SARILMAK SONBAHARDA DİVRİĞİ GEZİSİ (3) SONBAHARDA DİVRİĞİ GEZİSİ (2) Sonbaharda Divriği Gezisi ARGUVAN YOLLARINDA (4) ARGUVAN YOLLARINDA (3) ARGUVAN YOLLARINDA (2) ARGUVAN YOLLARINDA HEKİMHANLI SADIK BABA (2)   HEKİMHANLI SADIK BABA   HEKİMHANLI ÂŞIK ESİRİ BABA (4) HEKİMHANLI ÂŞIK ESİRİ BABA (3) HEKİMHANLI ÂŞIK ESİRİ BABA (2) HEKİMHANLI ÂŞIK ESİRİ BABA SÜRYANİ KADİM MOR BARSAVMO MANASTIRI (PERAŞ ) 6 SÜRYANİ KADİM MOR BARSAVMO MANASTIRI (PERAŞ ) 5 SÜRYANİ KADİM MOR BARSAVMO MANASTIRI (PERAŞ ) 4 SÜRYANİ KADİM MOR BARSAVMO MANASTIRI (PERAŞ ) 3 SÜRYANİ KADİM MOR BARSAVMO MANASTIRI (PERAŞ ) 2 SÜRYANİ KADİM MOR BARSAVMO MANASTIRI (PERAŞ ) Aşağıbağlar Suflâ Cami (2) Aşağıbağlar Suflâ Cami Malatya  Erhaç / Havalimanı  ismi nereden geliyor? BAKANLARI ŞAŞIRTAN DAİRESEL TARLALAR... MALATYA'DA KAYISI BAHÇELERİ (6) MALATYA'DA KAYISI BAHÇELERİ (5) MALATYA'DA KAYISI BAHÇELERİ (4) MALATYA'DA KAYISI BAHÇELERİ (3) MALATYA'DA KAYISI BAHÇELERİ (2) MALATYA'DA KAYISI BAHÇELERİ ASLANTEPE HÖYÜĞÜ'NÜN UNESCO YOLCULUĞU...(4) ASLANTEPE HÖYÜĞÜ'NÜN UNESCO YOLCULUĞU...(3) MALATYA ASLANTEPE HÖYÜĞÜ'NÜN UNESCO YOLCULUĞU...(2) MALATYA ASLANTEPE HÖYÜĞÜ'NÜN UNESCO YOLCULUĞU... ÇOLAKOĞLU MAHALLESİ ( KÖYÜ ) (5) ÇOLAKOĞLU MAHALLESİ ( KÖYÜ ) (4) ÇOLAKOĞLU MAHALLESİ ( KÖYÜ ) (3) MALATYA - BATTALGAZİ İLÇESİ / ÇOLAKOĞLU MAHALLESİ ( KÖYÜ ) (2) BİN YILLIK  KIRK KARDEŞLER MEZARLIĞI İÇLER ACISI HALDE (4) BİN YILLIK  KIRK KARDEŞLER MEZARLIĞI İÇLER ACISI HALDE (3) BİN YILLIK  KIRK KARDEŞLER MEZARLIĞI İÇLER ACISI HALDE (2) BİN YILLIK KIRK KARDEŞLER MEZARLIĞI İÇLER ACISI HALDE MALATYA - BATTALGAZİ İLÇESİ / ÇOLAKOĞLU MAHALLESİ ( KÖYÜ ) MALATYA- BATTALGAZİ KÖŞK MİNARELİ İSKENDER CAMİİ (3) MALATYA- BATTALGAZİ KÖŞK MİNARELİ İSKENDER CAMİİ (2) MALATYA- BATTALGAZİ KÖŞK MİNARELİ İSKENDER CAMİİ GERİ DÖNÜŞÜM SOKAK TOPLAYICLARI (5) GERİ DÖNÜŞÜM SOKAK TOPLAYICLARI (4) GERİ DÖNÜŞÜM SOKAK TOPLAYICLARI (3) GERİ DÖNÜŞÜM SOKAK TOPLAYICLARI (2) GERİ DÖNÜŞÜM SOKAK TOPLAYICLARI MALATYA'DA İLKBAHAR ARAPGİR MOR REYHANI YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A 8 YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A 7 YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A 6 YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A 5 YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A 4 YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A 3 YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A 2 YOLUM DÜŞTÜ HACI BEKTAŞ'A SANCAKTAR ABDULVAHAP GAZİ TÜRBESİ TOPKAPI SARAYI - CELLAT ÇEŞMESİ (2) TOPKAPI SARAYI ve CELLAT ÇEŞMESİ ŞAHKULU SULTAN DERGÂHI (7) ŞAHKULU SULTAN DERGÂHI (6) ŞAHKULU SULTAN DERGÂHI (5) ŞAHKULU SULTAN DERGÂHI (4) ŞAHKULU SULTAN DERGÂHI (3) ŞAHKULU SULTAN DERGÂHI (2) ŞAHKULU SULTAN DERGÂHI TAŞHORON KİLİSESİ’NDE SONA DOĞRU AYASOFYA'YA YOLCULUK (7) AYASOFYA'YA YOLCULUK (6) AYASOFYA'YA YOLCULUK (5) AYASOFYA'YA YOLCULUK (4) AYASOFYA'YA YOLCULUK (3) AYASOFYA'YA YOLCULUK 2 AYASOFYA'YA YOLCULUK Koca Vaiz Baba Türbesi (2) Koca Vaiz Baba Türbesi MALATYALI İSMAİL AĞA CAMİİ. HAMAMI, ÇEŞMESİ (2) MALATYALI İSMAİL AĞA CAMİİ. HAMAMI, ÇEŞMESİ KARACA AHMET SULTAN DERGÂHI (4) KARACA AHMET SULTAN DERGÂHI (3) KARACA AHMET SULTAN DERGÂHI (2) KARACA AHMET SULTAN DERGÂHI TÜRBE VE TABUTTA ÖRTÜ (PÛŞÎDE ) KÜLTÜRÜ (3) TÜRBE VE TABUTTA ÖRTÜ (PÛŞÎDE ) KÜLTÜRÜ (2) TÜRBE VE TABUTTA ÖRTÜ (PÛŞÎDE ) KÜLTÜRÜ ŞEYH BEDREDDİN'İN MEZARINI YAPIN (6) ŞEYH BEDREDDİN'İN MEZARINI YAPIN (5) ŞEYH BEDREDDİN'İN MEZARINI YAPIN (4) ŞEYH BEDREDDİN'İN MEZARINI YAPIN 3 ŞEYH BEDREDDİN'İN MEZARINI YAPIN 2 ŞEYH BEDREDDİN'İN MEZARINI YAPIN HEKİMHAN'IN TARİHİ MEZARLIKLARI ve YENİ MEZARLIĞIN HİKAYESİ