Sağlık
Giriş Tarihi : 08-02-2017 13:46   Güncelleme : 08-02-2017 13:46

Sigara Bagimliligi Için Tek Dal Yetiyor

Nikotin bagimliliginin ilk sigarayla basladigini belirten uzmanlar, 1 ay süreyle kronik kullanim olduktan sonra sigara içimi durduruldugunda aserme belirtilerinin basladigina dikkat çekiyor. Tütünün sigara seklinde içiminin nikotini beyindeki reseptörlere hizli ulastirmanin ve azami haz almanin en kolay yolu oldugunu vurgulayan uzmanlar, tedavide nikotinin yani sira Transmanyetik Uyarim Tedavisi-tTMU’nun da etkili oldugunu belirtiyor

Sigara Bagimliligi Için Tek Dal Yetiyor

Üsküdar Üniversitesi NPISTANBUL Hastanesi AMATEM Koordinatörü Psikiyatrist Prof. Dr. Nesrin Dilbaz, 9 Subat Dünya Sigarayi Birakma Günü’ne iliskin yaptigi açiklamada gelismis ülkelerde azalan sigara tüketiminin gelismekte olan ülkelerde arttigina dikkat çekerek, “Dünya Saglik Örgütü (DSÖ) sigara içimine dair sigara içen ve sigara içmeyen olmak üzere tanimlamalar yapiyor. Bunlar da kendi aralarinda çesitli sekilde siniflandirilmistir. Her gün düzenli içen, son 30 gün içinde her gün en az bir adet sigara içen kisiler; sigara içen ama son 30 günde her günden daha seyrek içen kisiler ve ara sira sigara içenler olarak belirlenmistir. Sigara içmeyenler ise yasam boyu hiç sigara içmeyen ve sigarayi birakmis olan kisiler ise önceden sigara içmis olup halen içmeyen kisiler olarak tanimlanmistir. Bu tanimlamalar disinda DSÖ sigara içen ve içmeyen kisilerin ayirimi için daha net bir tanimlama getirmektedir. Buna göre yasami boyunca toplam 100 adet sigara içmis olan kisi yasami boyunca sigara içicisi olarak kabul edilmektedir. Bütün ülkelerde oldukça yaygin sekilde kullanilan tütün ürünleri kullaniminin, saglik üzerindeki olumsuz etkilerinin ortaya çiktigi son 50–60 yil içinde ülkelerde kullanim sikligi bakimindan önemli degisikliklere ugradi. Bu süre içinde özellikle gelismis ülkelerde tütün ürünü kullanimi azalma yönünde bir seyir izlerken gelismekte olan ülkelerde tütün ürünü kullanimi artmaktadir. Türkiye’deki tütün mücadelesi bakimindan Tütün Mamullerinin Zararlarinin Önlenmesine Dair Kanun dönüm noktasi oldu. 2008 yilinda yapilan yasal düzenleme sayesinde tütün kullanimi önemli ölçüde azaldi.  Tütünün sigara seklinde içiminin nikotini beyindeki reseptörlere hizli ulastirmanin ve azami haz almanin en kolay yolu. Nikotini bu sekilde alma beyindeki ödül sistemi üzerindeki etkileri dolayisiyla nikotin bagimliligi riskini arttirmaktadir. Nikotin beyin ödül sistemindeki nikotinik kolinerjik reseptörlere dogrudan baglanarak keyif verici etkisini göstermektedir. Beynin birçok baska alanindaki nikotinik alt reseptörlere baglanarak baska etkiler de ortaya çikarabilmektedir. Örnegin beynin ön bölgesindeki (prefrontal korteks) reseptörlere baglanarak zihinsel uyarici etkisini gösteriyor. Nikotin ödül sistemindeki nikotinik reseptörlere baglandiktan sonra dopamin yolaklarini aktiflestirerek beynin Ventral Tegmental alaninda dopamin salinimi saglayarak keyif verici etkisini ortaya çikariyor. Dinlenme halindeki nikotin reseptörlerinin nikotine asiri duyarli. Bir dal sigara içimi sirasinda alinan nikotin ödül sistemindeki bütün nikotin reseptörlerini doldurmak için yeterli.

BIR PAKETTE NEDEN 20 SIGARA BULUNUR?

Sigara dumaniyla alinan nikotin bu reseptörlere birlestikten sonra artik nikotine karsi duyarsiz hale gelirler. Eger ödül sistemindeki nikotin reseptörlerinin hepsi nikotinle doyurulmussa daha fazla nikotin alimi keyif verici etki yapmaz. Bir dal sigara içimi sirasinda alinan nikotin ödül sistemindeki bütün nikotin reseptörlerini doldurmak için yeterli oluyor. Bu nedenle sigara dali standart boydadir. Baska deyisle daha uzun sigara dali daha fazla keyiflendirici etki gösteremiyor. Kisinin sigaradan tekrar haz alabilmesi için belirli bir zaman geçmesi gerekiyor. Nikotin reseptörleri ortalama 45 dakikada duyarli hale geliyor. Günde bir paket sigara kullanan kisi, ortalama 16 saat uyanik kaldigi var sayildiginda 45 dakikada bir dal sigara kullanirsa toplam 20 dal sigaraya ihtiyaç duyacaktir. Muhtemelen sigara paketlerinde 20 dal sigara olmasinin nedeni de budur. Sigara bagimlisi beynindeki  nikotin reseptörlerini gün boyunca sürekli nikotine doymus ve duyarsizlasmis hale getirerek sigara istegi (aserme) yasamiyor. Ancak kronik sigara kullanimi devam ettikçe beyindeki nikotin reseptör sayisinda artis oluyor ve sigara kullanicisi aserme yasamamak için doz arttirma ihtiyaci duymaya basliyor. Nikotin bagimliligi ilk sigarayla basliyor. Nikotin bagimliliginin ilk sigarayla basladigi hayvanlar üzerinde yapilan deneylerle gösterilmistir. 1 ay süreyle kronik kullanim olduktan sonra sigara içimi durduruldugunda aserme belirtileri baslar. Moleküler hafiza sayesinde birakma sonrasinda istek ömür boyu devam eder ancak siddeti giderek azalan egilim gösterir. Sigarayi birakma üzerinde yapilan çalismalarda etkisi en iyi kanitlanmis iki tedavi yöntemi var. Bunlar davranis danismanligi ve ilaç tedavisi. En etkili sonuçlar bu iki yöntemin birlikte uygulanmasiyla saglanmaktadir. Hipnoz ve akupunktur gibi diger yöntemlerin etkili olduguna dair kanita dayali çalisma bulunmamaktadir. Yapilan meta analiz sonuçlari da hekimin birakmayi önermesinin eriskinlerde birakma hizinda artisa neden oldugu; hatta üç dakika gibi kisa bir süreyle bir danismanlik yapmasinin çok fazla etkili oldugu gösterilmistir. Telefon görüsmeleri dâhil görüsme süresi uzadikça etkililik belirgin olarak artmaktadir. Sigara birakmada etkin psikoterapi ve farmakolojik tedaviler tanimlanmistir ve sigara içen bütün olgulara bu tedavi seçenekleri sunulabilir.

TEDAVIDE NIKOTIN KULLANILIYOR

Nikotin bagimliliginin tedavisinde etkili oldugu gösterilen psikofarmakolojik ajanlarin basinda nikotin geliyor. Nikotin sakizi, nazal sprey ya da cilde yapistirilan nikotin bantlari mevcuttur. Nikotin reseptörleri üzerinden etki gösteren (parsiyel agonist) vareniklin etken maddeli  psikofarmakolojik ajan nikotin bagimliliginda yüzde 30-40 oranlarinda etkin oldugu gösterilmistir. Sigara kullanimi ve iliskili saglik sorunlarinin halen tüm dünyada erken ölümlerin en sik sebebi. Uygulanan farmakoterapi ve psikoterapi programlarina ragmen sigarayi birakma orani yüzde 35 civarindadir. Tedaviye dirençli vakalarda beyin uyarim tekniklerinin faydali olup olmadigi ile ilgili çalismalar yapilmaktadir. Nikotin bagimlilari ile ilgili çalismalarda tek ya da tekrarlayan seanslarda uygulanan Transmanyetik Uyarim Tedavisi-tTMU’nun nikotin asermesi ve tüketilen sigara miktari üzerine etkileri  inceleniyor. Tekrarlayan Tütün Kullanim Bozukluklarinda ( tTMU) uygulamasi ile ilgili ilk çalisma 2003 yilinda yapilmistir ve son yillarda bu uygulama çok fazla dikkat çekmis ve olumlu sonuçlar vermektedir. Bazi çalismalar asermeyi azalttigi bazilari ise tüketimi azalttigini bildirmistir. Depresyonda kullanilan TMU’dan farkli olarak H coil kullanilarak beynin derin bölgelerini özellikle Insula’yi uyaran tedavilerde hem asermenin hem de sigara tüketiminin birlikte azaldigi,  6 ay sonra da basari oraninin yüzde 33 olarak devam ettigi bildirilmistir” ifadelerini kullandi.