Sağlık
Giriş Tarihi : 25-06-2012 11:09   Güncelleme : 25-06-2012 11:09

Günesten kaçarken hastaliga tutulmayin

En uzun günleri yasadigimiz bu son dönemlerde günes isinlarina maruz kalma süremiz de artti. Günesin zararli isinlarinin pek çok cilt rahatsizligina neden oldugu bilimsel bir gerçek; ancak günesten kaçmak da pek çok rahatsizliga davetiye çikarabiliyor. Uz. Dr. Kagan Güngör, D vitaminin yararli etkileri hakkinda bilgi verdi.

Günesten kaçarken hastaliga tutulmayin

D vitamini yagda çözünüp, yag dokuda ve karacigerde depolanmaktadir. Gidalarda özellikle yagli balik, karaciger, yumurta sarisi, kakao, tereyagi, süt ve süt ürünlerinde bulunur.

Ofis çalisanlari ve sürekli günes koruyucu kullananlar dikkat!

D vitamini ihtiyacinin yüzde 10’u gidalarla temin edilmekte, geriye kalan kismi günesle ciltte yapilmaktadir.  D vitamini yapimi için cilt dogrudan günes görmelidir.  Camlarin arkasindan veya cilt kiyafetlerle örtülü iken maruz kalinan günes ile D vitamini eksikligi giderilememektedir. Güneslenirken kullanilan günes koruyucu kremler de D vitamininin ciltte yapimina engel olmaktadir. Günümüzde artik daha fazla kapali ortamlarda bulunulmasi sebebi ile hemen her yasta D vitamini eksikligine çok sik rastlanmaktadir. Bu eksikligin bu kadar yaygin olmasinin temel nedeni, günesten dogru ve yeterli yararlanamamamizdir.

D vitamini kas ve kemik kütlesini artirir

D vitamini dis ve kemik sagligi açisindan çok önemlidir.  Kalsiyum ve fosfor maddelerinin kan seviyelerini dengeleyen vitamindir. Kalsiyumun bagirsaklardan emilimini saglarken, böbreklerle kalsiyum kaybini azaltmaktadir. Kemiklerin mineralizasyonunu yani kemigin kalsiyum birikimi ile sertlesmesi D vitamini ile olmaktadir. D vitamini eksikliginde kemik yumusamakta, çocuklarda rasitizm,  eriskinlerde osteomalazi ( kemigin yumusamasi) ileri yaslarda da osteoporoz olusmaktadir. Bununla birlikte D vitamini kas kütlesi ve kas gücünü arttirmakta, özellikle yaslilarda sik görülen düsmeleri de engellemektedir. 

Bu kisiler risk altinda!

Yaslilar, açik tenli ve hassas kisiler, diyabet hastalari, kapali giyinenler ve kapali ortamlarda çalisanlar, yüksek faktörlü günes koruyucu kullananlar, ciddi böbrek ve karaciger hastaliklari olanlar, mide ameliyati olanlar, beslenme bozuklugu yasayanlar, bazi epilepsi ilaçlarini kullanan kisiler, kortizon kullananlar, gebelik ve emzirme dönemindeki kadinlar D vitamini eksikligi ile ortaya çikabilecek rahatsizliklara karsi dikkatli olmalidirlar.

 

D vitamini diyabet ve kansere karsi koruyucudur

D vitamini diyabete karsi koruyucudur. D vitamini düzeyi yeterli çocuklarda Tip 1 diyabetin önemli oranda azaldigi, düsük olanlarda ise metabolik sendrom ve Tip 2 diyabet sikliginin arttigi gözlenmistir. Tip 1 ve 2 diyabet hastalarinda da D vitamini eksikligine çok sik rastlanmaktadir. Obezite ve diyabet hastalarinin D vitamini düzeyleri ölçülmelidir. D vitamininin yüksek tansiyona da yarari oldugu,  kalp damar sistemi hastaliklarina karsi riski de azalttigi bilinmektedir.  Ayrica D vitamini bagisiklik sistemini güçlendiren bir vitamindir.  D vitamininin prostat, kalin bagirsak meme kanserine karsi koruyucu etkileri oldugu bilinmektedir. Multipl skleroz (MS) hastaligi, ülseratif kolit, Crohn hastaligi gibi bagisiklik sisteminin neden oldugu hastaliklarda D vitamini seviyesinin düsük oldugu, D vitaminin yeterli düzeylerde olmasinin bu hastaliklari önleyebildigi gösterilmistir. 

Günesten dogru faydalanin!

Özellikle yaz aylarinda günesin dik ve etkili oldugu 11:00-15:00 saatleri disinda, sabah ve aksam saatlerinde her gün 20-30 dakika kollar ve bacaklarin günes koruyucu krem olmaksizin günes görmesi kisinin ihtiyacini karsilamaya yeterlidir. D vitamini diger pek çok vitaminin aksine yarari, etkinligi bilimsel olarak kanitlanmis bir vitamindir.

D vitamini eksikliginde hekim kontrolü sart

D vitamini eksikligi tanisi, kanda seviyesi ölçülerek konur. D vitamini ihtiyaci günlük, eriskinlerde 400 ünite /gün ve 50 yas üzerinde gebelik ve emzirme dönemlerinde ortalama 600 ünite kadardir. Günlük gereksinimi karsilanamayanlara bu ihtiyaci karsilayacak agizdan tedavi önerilmektedir. D vitamini eksiklik tedavisi ise agizdan ya da kalçadan enjeksiyonla uygulanan daha yüksek dozlu ilaçlarla yapilir. D vitamini mutlaka hekim kontrolünde kullanilmalidir, asiri kullanimi zehirlenme ve ciddi yan etkilere yol açabilmektedir.