Malatya
Giriş Tarihi : 29-03-2017 15:53   Güncelleme : 29-03-2017 15:53

Bilinçli Tüketici Nasil Olunur?

Tüketim günlük hayatin vazgeçilmezlerinden ve her birey bir tüketici adayi. Bu durumda bir tüketici olarak haklarimizi ne kadar biliyoruz… Alisveris yaparken bu haklarimizin bilinci ile mi yapiyoruz… Bir sikâyetimiz oldugunda nereye basvurmaliyiz, ilimizde en çok hangi alanlarda sikâyet oluyor? Bunlari ve daha fazlasini Malatya Ticaret Il Müdürü ayni zamanda Tüketici Hakem Heyeti Baskani Ahmet Demirbag’la konustuk

Bilinçli Tüketici Nasil Olunur?

Rahime Gül ERBAS’in Röportaji

Ülkemizde temel tüketici haklarinin hukuksal düzenlemeler açisindan gelisim sürecinden bahsedebilir miyiz?

Ülkemizde tüketicinin korunmasina yönelik hukuki düzenlemeler 1982 Anayasasinda yer almistir. 1995 yilina kadar tüketici haklari genel hukuk kurallari çerçevesinde korunmaya çalisilmistir. Ancak degisen ve gelisen satis teknikleri karsisinda genel hukuk kurallari ile tüketicilerin korunmasi zorlasmistir. Bu nedenle 1995 yilinda çikarilan 4077 sayili Tüketicinin Korunmasi Hakkinda Kanun ile ülkemizde ilk defa özel bir yasayla tüketici haklari koruma altina alinmistir. Bu yasada 2003 yilinda kapsamli bir degisiklige giderek tüketicilere yeni haklar getirilmistir. Ancak zaman içinde, ticaretin degisen ve çesitlenen biçimleri ile Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanunu gibi hukuki düzenlemelerin tüketicilerimize getirdigi yeni haklar, Tüketici Kanunu’nda degisiklik yapilmasini elzem hale getirdi. Kanun son olarak 28 Mayis 2014 tarihinde köklü degisiklikle bugünkü halini almistir.

 

Tüketicilerin genel olarak aklina ilk gelen somut kurum Tüketici Hakem Heyetleri hakkinda bilgi verebilir misiniz?

Tüketici Hakem Heyeti; Illerde, Ticaret Il Müdürü baskanliginda, Ilçelerde, kaymakam baskanliginda Belediye Baskanligi. Baro. Ticaret ve Sanayi Odasi. Esnaf ve Sanatkârlar Odalari Birligince görevlendirilen ve Tüketici Dernegi’nce seçilen birer temsilciden olusturulur.

 

Ilimizde kaç adet Tüketici Hakem Heyeti faaliyettedir?

Ticaret Il Müdürlügümüz bünyesinde kurulan Il Tüketici Hakem Heyeti ile birlikte 13 ilçemizde Kaymakamliklarda bulunan Ilçe Tüketici Hakem Heyeti faal olarak görev yürütmektedir.

 

Sikâyeti olan bir tüketici Hakem Heyetlerine ne sekilde basvuru yapmalidir?

Basvurular islak imzali dilekçe ve sikâyete iliskin belgelerin sunulmasi ile yapilabilecegi gibi, elektronik imzali olarak Tüketici Bilgi Sistemi üzerinden de yapilabilir.

 

Il ve Ilçe Hakem heyetlerinin görev ve yetki sinirlari nasil belirlenmektedir?

Il ve Ilçe Tüketici Hakem Heyetlerinin görev sinirlari parasal limitlerle belirlenmistir. 3 Aralik 2016 tarihli Resmi Gazetede yayimlanan teblig ile 2017 yili için ilçe hakem heyetleri 2 bin 400 Türk Lira’ sinin altinda bulunan uyusmazliklarda, büyüksehir statüsünde bulunan il hakem heyetleri ise 2 bin 400 Türk Lira’si ile 3 bin 610 TL arasindaki uyusmazliklarda görevli bulunmaktadir. 3 bin 610 TL ve üzerindeki uyusmazliklarda Tüketici Mahkemeleri görevli bulunmaktadir. Il Hakem heyeti tüm il sinirlari içerisinde, ilçe hakem heyetleri ise ilçe sinirlari içerisinde yetkili olup, tüketicinin ikametgâhinin veya satici, saglayicinin bulundugu ilçe hakem heyetine basvuru yapmasi gerekmektedir.

 

Hakem Heyetleri’ ne tüketiciler hangi konularda daha çok basvuru yapmaktadir, Hakem Heyetleri verdigi kararlarda ceza verme yetkisine sahip midir?

Ayipli Mal ve Hizmetler, Kampanyali ve Taksitli satislar, Devre Tatil ve Paket Turlar, Isyeri Disinda Satislar, Bankacilik Islemleri, Mesafeli Sözlesmeler, Abonelik Sözlesmeleri, Sözlesmelerdeki Haksiz Sartlar ile ilgili konularda tüketici hakem heyetlerine basvuru yapilabilir. Tüketici Hakem Heyetleri inceledigi sikâyet hakkinda karar vermekle görevli ve yetkilidir. Hakem heyetlerinin idari olarak aykiriliklara ceza verme yetkisi bulunmamaktadir. Kanunda belirtilen idari yaptirimlarla Bakanligimiz ve Müdürlügümüz görevli ve yetkilidir.

 

Hakem Heyetlerine yil içinde yapilan basvuru sayisi hakkinda bize bilgi verebilir misiniz?

Il ve ilçe Tüketici hakem heyetlerine 2015 yilinda toplam 27 bin 805 basvuru yapildi.  2016 yilinda ise 7 bin 957 basvuru yapilmis oldu. Bu yapilan basvurularin yüzde 90’i yil içinde sonuçlandirildi. Sonuçlandirilan basvurularin yüzde 85’i tüketici lehine olmustur.

 

Özellikle ilimizde yapilan basvurularda hangi sektöre ait sikâyetlerde yogunluk görülmektedir?

Büyüksehir statüsü kazandiktan sonra özellikle merkez mahallelerin bulundugu Yesilyurt ve Battalgazi Ilçe hakem heyetlerine yapilan basvurularda yogunluk yasanmistir. 2013, 2014 ve 2015 yillarinda hakem heyetlerine yapilan basvurularin yaklasik yüzde 90’lik kismi bankacilik sektörüne ait sikâyetlerden olusmakta idi. Ancak bankacilik sektöründe yapilan düzenlemeler ile bu sektörde olusan sikâyet yogunlugu azaldi. Suanda yogunluk bakimindan ayipli mal ve hizmetlerle ilgili uyusmazlik konularinda yogunluk yasanmaktadir.

 

Bankacilik sektöründeki düzenlemelerden bahsettiniz. 2013, 2014 ve 2015 yillarinda büyük bir basvuru yogunlugunun oldugu bir sektör ile ilgili yapilan bir düzenlemeden biraz bahseder misiniz?

6502 Sayili Tüketicinin Korunmasi Hakkinda Kanuna dayanilarak hazirlanan ve 3 Ekim 2014 tarihinde yürürlüge giren “Finansal Tüketicilerden Alinacak Ücretlere Iliskin Usûl Ve Esaslar Hakkinda Yönetmelik” ile bankacilik sektörüne ait sikâyetlerin azaltilmasina ve giderilmesine yönelik bazi tedbirler alinmistir. Bankalarin tüketicilerden almis oldugu ücretler belli bir çerçeve içerisine alinarak yönetmelik disinda belirtilen ücretlerin alinamayacagi, banka ve finans kuruluslari tarafindan aidatsiz, yillik üyelik ücreti olmayan kredi karti sunma zorunlulugu hüküm altina alinmistir.

 

Kanunun getirdigi yeniliklerden bahsedecek olursak bankacilik disinda diger sektör ve satis yöntemleri ile ilgili tüketicilerin ne gibi temel haklari bulunmaktadir?

6502 Sayili Tüketicinin Korunmasi Hakkinda Kanunda bankacilik sektörü disinda, diger sektörleri ve satis yöntemlerini de ilgilendiren bazi tüketici lehine degisikliklerde yapilmistir. Abonelik sözlesmelerinde süresi bir yildan uzun aboneliklerin herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai sart ödemeksizin istedigi zaman tüketici tarafindan feshetme hakki yeni kanunun getirdigi haklardandir. Isyeri disinda yapilan satislar ve mesafeli satislarda tüketicinin var olan 7 günlük cayma hakki ile devre tatil sözlesmelerinde var olan 10 günlük cayma hakki 14 güne çikarilmis olup, taksitle yapilan alisverislerde getirilen 7 günlük cayma hakki kanunun getirdigi yeni haklardan sayilmaktadir. Kanunun verdigi temel haklardan olan ayipli mal ve hizmet ile ilgili zaman asimi süresi 2 yil olup, ilk alti ay içinde olusan ayip ve kusurlarin teslim tarihinde oldugunun hüküm altina alinmis olmasi ile toplam garanti süresi içinde iki defa arizalanan bir ürünün yenisi ile degisimi veya bedel iadesi içeren sözlesmeden dönme haklari tüketicilerin en büyük kazanimlaridir.

 

Tüketicilere alisveris sirasinda dikkat etmeleri gereken temel hususlarla ilgili olarak ne tür uyarilarda bulunmak istersiniz?

Tüketicilerimiz alisveris sirasinda mutlaka, fiyat etiketlerine dikkat etmelidir. Etiket fiyati ile kasa fiyati arasinda fark olmasi durumunda tüketici lehine olan fiyat geçerli olacaktir. Kanuna aykiri bir durumun olmasi durumunda tüketicilerimiz etiket ve fatura ile birlikte Ticaret Il Müdürlügüne basvuru yapabilirler.

Diger yandan dikkat edilecek bazi önemli hususlar bulunmaktadir. Özellikle sözlesme yapilmasina dayali isyeri disinda satis, mesafeli satis, taksitli satis, abonelik islemleri, bankacilik islemleri, konut ve devre tatil sözlesmelerinde; Tüm tüketici sözlesmeleri 12 puntodan küçük olmayacak ve okunabilir düzeyde olacaktir. Sözlesme sartlari tüketici aleyhine degistirilmeyecektir. Yapilan sözlesmenin bir örnegi mutlaka tüketiciye verilecektir. Tüketiciden talep edilecek her türlü ücret ve masrafa iliskin bilgilerin, yazili sekilde verilmesi zorunludur.

Ticaret Il Müdürlügü olarak tüketici sikâyetleri ile ilgili olarak Tüketici Hakem Heyetine intikal eden basvurular disinda herhangi bir denetim görevi yürütülmekte midir?

Denetimi bakanligimiz sorumluluk alaninda bulunan kirtasiye ürünleri, hazir giyim tekstil ürünleri, ayakkabilar, gida görünümlü ürünler, çocuk bakim ürünleri, deterjanlar vb. ürün gruplarinda insan sagligi, can ve mal güvenligi ile tüketicinin korunmasi açisindan yüzde yüz güvenli olmasini saglamak hedefine ulasmak için denetmen personeller tarafindan denetimler araliksiz sekilde sürmektedir. Tüm bu çalismalar neticesinde tüketicinin korunmasi alaninda bir farkindalik olusturarak tüketicilerin bilinçlenmesi ve haklarini kolayca aramasi hedeflenmektedir.