Kültür & Sanat
Giriş Tarihi : 25-03-2021 16:49   Güncelleme : 25-03-2021 16:49

Basak 'ta El Dokuması Çorap Geleneği Devam Ediyor!

Hekimhan ilçesine bağlı Basak Mahallesi gelenekleriyle günümüzü yaşıyor. Eskimeyen bir gelenek olan el dokuması çorap geleneği de bu kapsamda hala eski usulüne göre yapılıp alıcısına gidiyor.

Basak 'ta El Dokuması Çorap Geleneği Devam Ediyor!

Basak Mahallesi el dokumacılığı yönünden önemli bir merkez olarak karşımıza çıkmaya devam ediyor. Bu kapsamda halı, kilim, yolluk, hurç, bel kuşağı dokumacılığı, eldiven ve çorap dokumacılığı derken gelenek usulle yapılan bu ürünler günümüzde de çok rahat alıcı bulabiliyor. Yıllar eskitse de bazı şeyleri bu ürünlerin hala tüm önemi ve özellikleri köy sakinleri tarafından korunuyor. Başta çorap olmak üzere tüm bu dokuma ürünler daha çok yaz ve sonbahar döneminde ev işlerinden artta kalan zamanlarda köy kadınları tarafından yapılıyor. Oldukça hoş bir görünüme sahip muazzam şekilde işlenmiş el dokuması çorapların yapım aşamasını işin uzmanı Basak köyü kadınlarıyla ele aldık.  Önemli detaylar paylaşarak açıklamalarda bulunan Ayşe Doğan, “ Öncelikle bu iş için yün gereklidir.  Yünler öncelikle hazır boya yada ağaç kökleri yada kabuklarından otlardan elde edilen boyalarla boyanır. İsteyen de boyamaz. Yün iki elin avuç içine alınır ve 1 cm kalınlığında bükülerek inceltilir. Sonra iğ ya da kirman adı verilen baş kısmı yuvarlak, alt tarafına doğru uzanan bir çubuk eklentisi bulunan, ahşap malzemeden yapılmış aletin üzerine inceltilirler.  İğe dolanan yün, iğin el ile çevrilmesi suretiyle eğrilir. Eğrilen bu ip ikiye katlanır, elin içinde bükülerek tekrar eğilir. Örgü ipi haline gelene kadar işlem devam eder.  Daha sonra iki diz arası hafifçe aralanarak dizler arasına sarılır. Buna kelep adı verilir. Hazırlanan kelepler, kara kazanda su kaynatılıp içine şehirden alınan toz boya, kezzap suyu karışımı içine atılıp, kaynatılarak boyanması sağlanır. Kazandan boyanmış halde çıkan kelepler, ipe serilerek kurutulur. Kurutulan bu kelepler yumak biçiminde sarılır. Yumak haline getirilen iplere köyde koka - topak - yumak adları verilir. Hazır olan ipten sonra örme işine geçilir. Çorap, 2,5 - 3 numara 5 adet cağ ile yani şiş ile dokunur. Örme işine ilkin çorabın burun denilen ayakucundan başlanır. Farklılık motiflerle ortaya çıkar. Çoraplarca düz, yani motifsiz yerlerin örülmesinde; ip, cağın önünden bir ters bir düz alınarak örme yapılır. Örme düzenindeki değişiklikler motiflerin şekillerinden kaynaklanır. Motifler örülürken hangi renk kullanılmak isteniyorsa o renk kullanılır. Çorabın topuk kısmına ökçe denilir. Örme sırasında ökçe kısmına varıldığında, ökçe hemen örülmez, buraya ökçe ipi geçirilir ve bırakılır. Daha sonra devam edilerek konç adı verilen bacağa giyilen kısım ve konçun üst kısmına dört parmak eninde lastik örülür. Daha sonra da önceden yarım bırakılmış ökçe kısmı örülür ve çorabın örme işi bitirilir. Bir çift boyalı çorap ortalama 5 - 6 günde dokunur. Ölçü alma olmazsa olmaz dokuma çoraplarda bu sebeple ölçüler çorap kalıbı dediğimiz tahta bir kalıpla ölçülerek dokunur. Başka kalıp da kullanılmaz. Basak köyünde 4 çeşit çorap dokuması yapılır. Bunlar; renkli motiflerin kullanıldığı boyalı çorap; sadece beyaz yünden yapılanına beyaz çorap; çanta, buzdolabı, televizyon gibi araçların kenarlarına takılan, bir süs fonksiyonu gören süs çorabı; bebeklere giydirilen bir veya iki rengin hakim olduğu "patik" adı verilen çoraplardır. bazı yörelerde de aynı usulle  el dokuma çoraplar örülür. El dokuması çoraplarda kullanılan desenler; Ceviz İçi, Fincan, Kıvrım, Kedi İzi, Yılan Kıvrımı, Geçirmeli Düğme, Zincir, Balık Sırtı, Kuş Çıynağı, Çatalca, Beşkol ve çorabın burun kısmında da kullanılan Erzurum, Karacalı Burun, Küçük Acemi desenlerdir.” ifadelerine yer verdi.  

Hanife Yiğit- Özel Haber