Malatya
Giriş Tarihi : 01-03-2017 17:15   Güncelleme : 01-03-2017 17:15

Ahsabin Alevle Dansi

Alevin ahsaba zarif ve narin dokunusu ile ortaya çikan, ahsabin kokusu ile bagimlilik yaratan, kendi iç dünyanda kendini bulup çikardigi sanatlardan birisi ahsap yakma… Emek, sabir, beceri ve yetenek duygu ile birleserek ahsaba zarif bir sekilde dokunuyor ve ortaya muhtesem sanat eserleri çikartiyor. Teknoloji ne kadar ilerlerse ilerlesin sanatta teknik hiç degismiyor, yüzyillar hatta bin yillar öncesinde de olan ahsap yakma sanatini, bu sanatin inceliklerini, dikkat edilmesi gerekenleri, kullanilan malzemeleri, sanatin insanlara katkilarini Ressam Süleyman Turan ile konustuk

Ahsabin Alevle Dansi

Rahime Gül ERBAS’IN Röportaji

Yakma teknigi hakkinda bize biraz bilgi verebilir misiniz, ilk defa ne zaman bir resim teknigi olarak literatüre girmistir?

Yakma daglama teknigi yani kizgin tel ile ahsap, deri gibi malzemeler üzerine resim, gravür, portre, hat ve dekoratif süsleme yapma teknigidir. Burada kalemimiz isinmis teldir. Progravune( Ahsap yakma daglama teknigi) ilk defa dekoratif süsleme, bezeme amaçli kullanilmistir.19. asirdan itibaren resim sanatinda kullanilmaya baslanmistir.

Ahsap yakma tekniginde hangi malzemeler kullanilir, nasil yapilir, asama asama anlatir misiniz?

Yakma makinasi. Klavye benzeri, hem kademeli hem de elektronik akim ayari yapilabilen bir makinadir. Makinaya bagli ucuna tel takilan kalemi vardir. Yapacagimiz çalismaya uygun ahsap seçimi, bir de çalismaniz bittikten sonra koruyucu olarak üzerine uygulayacaginiz seffaf vernik kullandigimiz malzemeler. Çalisacaginiz konu, hat, resim, portre her ne ise ona uygun ahsap seçilir öncelikle. Daha sonra degisik transfer yöntemleri ile ahsaba geçirirsiniz. Bu çizim asamasi biraz da yetenekle alakali. Resim yeteneginiz var ise direk kalemle ana hatlariyla çizebilirsiniz. Ayrintilari makine ile çalisirken uygularsiniz. Bunu yapmanizdaki amaç yakma tekniginde dönüsü silme gibi bir durum olmadigi için hata yapmamak için deseni ahsap üzerinde görmek için yapiyorsunuz. Bu asamadan sonra yakma kalemi ile dikkatli, titiz, sabirla yakmaya basliyorsunuz. Beceri ve titiz çalisma ile güzel eserler ortaya çikiyor.

Bu sanati hakki ile icra etmek için nelere dikkat edilmeli, dünyada ve Türkiye’de bu sanatin duayenleri kimlerdir?

Bu sanatta tabi ki yetenek ve beceri ön planda. Resim bilgisinin olmasi lazim. Isik ve gölgeyi dogru kullanma, perspektif, oran, oranti gibi temel resim bilgisinin olmasi lazim. Yakmada ortaya çikan renk sepia tonlarini yani tek rengin tonlariyla resim yaptiginiz için ton kontrastini çok iyi uygulamaniz gerekiyor.  Ayni kara kalem çalismasinda oldugu gibi.  Dünyada 19. Yüzyilda J. William Fosdick, Ball Hughes, Charles H.F. Turner pyrogravure teknigi ile çalismalar yapmislardir.  Simdi birçok ülkede bu teknikle çalismalar yapan çok sanatçi vardir. Türkiye’de Selahattin Ölçeroglu, Hüsnü Zuber, Münir Erbörü gibi sanatçilarin dekoratif süsleme, resim, hat çalismalariyla güzel eserler ortaya koymuslardir.

Kullanilan malzemede ahsabin cinsi önemli midir, her ahsap kullanilabilir mi, yaptiginiz resimlerde konulari neye göre belirliyorsunuz?

Ahsabin cinsi çok önemlidir. Yapmak istediginiz çalismaya göre ahsabi seçmelisiniz. Bazi ahsap türleri yumusak olup kolay yanar, bazisi sert olup zor yanar ve daha çok emek ister. Bir de agacin türüne göre açik koyu tonda olurlar. Çalismanizi hangisinde daha iyi vurgulayabilirseniz onu seçersiniz. Yani beyaz ve renkli kâgida resim yama gibi düsünün. Tercih edilen ahsap kavak ve hus gibi yumusak olanlardir. Realist tarzda çalismalar yapiyorum. Gerçek hayattan kesitleri konu olarak seçiyorum.

Bu sanat teknik bakimdan sanatçiyi sinirlayip bir kadraja hapsediyor mu, yoksa aktarim alaninda sinirsiz imgeler saglar mi diger sanatlar gibi?

Bu daha çok sanatçinin yetenegi ile alakali. Degisim transfer yöntemleriyle de çizilebilir. Direk kalemle de ahsaba çizilebilir. Eger bir resmi kopya ediyorsaniz sizi sinirlayip bir kadraja hapseder. Çünkü ona bagli kalirsiniz. Ama özgün bir çalisma yapiyorsaniz daha rahat, serbest olursunuz.

Ates ile ahsabin halvetinden dolayi kuvvetle muhtemel bir yanik kokusu oluyordur bu koku sizde ne gibi duygular olusturuyor, bir tabloyu tamamlama süreniz ne kadar?

Her ne kadar farkli dünyalara da götürse ahsap kokusu kapali ortamda uzun süre çalismak rahatsiz ediyor. Yaptiginiz çalismanin ebadi, detayi, çalisma temponuza göre degisiyor. Bir hafta, on gün hatta bir ay kadar zaman alan çalismalar oluyor, günlük ortalama 5-6 saatlik çalisma temposuyla.

Pyrohravure son dönemde gündeme gelen sanatlardan bunu neye bagliyorsunuz, eski çaglardan beri sanatta hep ayni teknikler uygulaniyor bununla ilgili ne söylersiniz?

Farkli bir teknik olmasi. Klasik resim tekniklerinde kullanilan kimyasallardan, boyalardan farkli dogal malzemeyle yapilmis olmasi. Birde boyadan daha farkli bir etkisinin olmasindan dolayi son dönemde oldukça gündemde. Siyah beyaz gibi daha nostaljik bir hava vermesi. Ekonomik olarak boyadan daha farkli hesapli olmasi, kara kalem çalisirken ki gibi zevkli ve haz verici yaninin da olmasi. Teknolojiye neyi koyarsaniz onu alirsiniz. Ama bir sanatçinin el emegiyle yaptigi tüm çalismalar, farkli, dogal bir estetik güzellik katar esere. Her dokunus, her duygu, ruh katar çalismaya.

Baska ülkelerde unutulmaya yüz tutmus sanatlar var mi bizim bilmedigimiz?  

Günümüzde dünyada ve ülkemizde ahsap yakma teknigine daha çok ilgi duyuluyor. Yerel yönetimlerin sanatsal faaliyetlere yönelik sanat merkezleri açmasi, her türlü sanat dalinda kurslar düzenlemesi insanlarin ilgisini artirarak hem bu teknigi tanimalarina hem de çalismalarina vesile oluyor. Teknolojinin hayatimiza girmesiyle dünyada ve ülkemizde bazi el sanatlarinin azalmasi, unutulmaya yüz tutmasi gibi durum söz konusu. Bunun da temel sebebi ekonomiktir.

Sanata bir kesif yolculugu da diyebilir miyiz, sanat eserini diger eserlerden ayiran temel fark nedir?

Tabi ki sanat bir kesif yolculugudur. Sanatçi her yaptigi seyde duygularini iç dünyasindakileri farkli arayislarla disa vurdugu için kesif yapiyor demektir. El yapimi ürünlerin farki sanatçinin sabri, emegi, becerisini, duygularini da katarak ustalikla ortaya çikarmasindandir

Ahsap yakma teknigini hangi kriterlere göre degerlendirilmesi gerekiyor, bu sanatin sirri nedir, uyulmasi gereken püf noktalar var mi?

Resim sanati günümüzün imkânlari ile çok degisik malzemelerin kullanildigi bir mecra haline gelmistir. Bu farkli malzeme ve teknigin içerisinde ahsap yakma teknigi de sanatseverlerin büyük ilgisini ve begenisini toplamakta. Onun içinde bu teknigin daha yayginlasmasina ve uygulamasina sebep olmaktadir. Basta yetenek, sevgi ve sabir. Igneyle kuyu kazma gibi bir sey. Duygularinizi ve becerilerinizi ne kadar titiz yansitirsaniz o kadar güzel bir eserler ortaya çikarirsiniz.

 

Tablolariniza konu olarak aldiginiz mühim bir olay ya da karakter var mi?

Genelde kültürel, yöresel konulari çalisiyorum. Köy yasamindan alintilar, eski ahsap sokaklar, mahalli kiyafetler yani bizi anlatan Anadolu kültürü olan, mimarisiyle yasam tarziyla insanlarimizi mekânlarimizi resmetmeye çalisiyorum. Artik kentlerde çogu insanin sadece resimlerde gördügü, uzak kaldigi, dogal güzelliklerimiz birde fotografçi yönümüz oldugundan dolayi sürekli geziyor, fotografliyorum. Daha sonra atölyemde bu konulari yakma veya yagli boya teknigiyle çalisiyorum.

Ailenizden baska bu sanata ilgi duyanlar var mi?

Aile hep sanatçi diyebiliriz. Iki kizim, bir oglum var. Büyük kizim okul öncesi ögretmeni resme de yetenegi var. Diger kizim el sanatlari dokuma ögretmeni halen Malatya Büyüksehir Belediyesi Sanat Merkezinde taki tasarim hocasi olarak görev yapiyor. Oglum resim ögretmeni Adiyaman’da görev yapiyor. 2014 yilinda oglum, kizim ve ben Malatya’da aile boyu bir sergi de açtik. Böyle güzel bir duyguyu da yasamis olduk.

Ögrencileriniz var mi, icra ettiginiz sanati baskalarina ögretiyor musunuz?

Ögrenci yetistirmek için bir kurs ortamim ve zamanim olmadi. Çalisma hayatim boyunca sinirli olan bos zamanimi ev ortaminda kendi çocuklarima ayirdim. Son 12 yildir bir atölye ortamim var çalismalarimi orda yapiyorum. Bu dönem içerisinde de az sayida da olsa çalismak ögrenmek isteyenlere yardimci oldum.

Açtiginiz sergilerden biraz bahseder misiniz?

Ilk sergimi 2001 yilinda Malatya’da açtim. Daha sonra Ankara, Istanbul’da karma sergilere katildim.  Malatya’da 6 karma sergiye katildim.  Son sergimi de 2014 yilinda oglum ve kizim ile açtigim sergiydi.

Son olarak okuyucularimiza sanat adina ne mesaj verirsiniz?

Ben insanlarimizin hobi olarak amatörce de olsa bir ugrasinin olmasini isterim. Asil isleri ne olursa olsun onun disinda hobi olarak bir seylerle ugrasmalarini hem beden hem ruh sagligi açisindan çok yararli olacagina inaniyorum. Hem stresten uzak yasamalarina hem islerinde basarili olmalarina hem de mutlu olmalarina vesile olur. Bu resim olabilir, el sanatlari, müzik, spor gibi bir aktivitelerinin olmasini isterim. Hele de gençlerimiz internet ortami gibi bosa harcanan zamanlarini daha güzel seylere ayirabilirler.